Мөнгөтэй харьцах зан чинь ямар ордных вэ?
Цалин буух өдөр бүх зүйл сайхан санагдана. Дансанд мөнгө орж ирээд “Энэ сард хэрэггүй зүйл авахгүй, заавал хуримтлуулна” гэж өөртөө амлана. Харин сарын сүүлээр дансаа шалгаад ганцхан асуулт үлдэнэ: “Би ер нь юу авсан юм бэ?”
Магадгүй хариулт нь таны... ордонд байгаа ч юм бил үү? Мэдээж зурхай хүний санхүүгийн зуршлыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тодорхойлохгүй. Гэхдээ өөрийгөө аль нэг тайлбараас “А, энэ чинь би байна” гэж олж харах нь хөгжилтэй бөгөөд өөрийн зан төлөвөө таньж эхлэх сайхан шалтаг болдог. Ингээд 12 ордыг гал, шороо, агаар, ус гэсэн дөрвөн бүлэгт хувааж, мөнгөтэй харьцах зан төлөвийг нь зугаатай өнцгөөр авч үзье.
1. Галын махбод (Хонь, Арслан, Нум)
Зан төлөв: Шийдэмгий, идэвхтэй, шинэ зүйл турших дуртай. Харсан, таалагдсан зүйлээ удаан бодолгүй авах хандлагатай.
Зөвлөгөө: Том худалдан авалтын өмнө “24 цагийн дүрэм”-ийг баримтал — нэг хоног хүлээгээд ч хүсэл хэвээр байвал бодит хэрэгцээ байх магадлал өндөр. Зээлээр авах гэж байвал эргэн төлөлт нь сарын орлогынхоо хэдэн хувь болохыг эхлээд тооцоол.
PayOn санамж: Зайлшгүй хэрэгцээ гарсан үед PayOn Цахим зээл тус болно. Гэхдээ боломжтой зээлийн хэмжээг бүхэлд нь ашиглах шаардлагагүй — өөрийн эргэн төлөх чадвартаа тохируул.
2. Шороон махбод (Үхэр, Охин, Матар)
Зан төлөв: Тооцоотой, хэмнэлттэй, мөнгөө урьдчилан төлөвлөхийг илүүд үздэг. Тогтвортой байдал, санхүүгийн нөөцөө чухалчилна.
Зөвлөгөө: Хуримтлал үүсгэдэг тань сайн хэрэг. Дараагийн алхам бол мөнгөө зүгээр хадгалахаас гадна өсгөх — инфляцаас хамгаалах, өгөөж бий болгох арга замыг судлах. Хуримтлалаа “цалин орсон даруйд автоматаар” тусад нь шилжүүлбэл илүү тогтвортой.
PayOn санамж: Хуримтлалаа өсгөх сонирхолтой бол PayOn-ийн Итгэлцэл бүтээгдэхүүнтэй танилцаж, өөрт тохирох нөхцөлөө сонгоорой.
3. Агаарын махбод (Ихэр, Жинлүүр, Хумх)
Зан төлөв: Сониуч, найзуудтайгаа цаг өнгөрүүлэх дуртай. Аялал, хоол, зугаалга, шинэ технологид төлөвлөснөөсөө илүү зарцуулах үе бий.
Зөвлөгөө: “Эхлээд өөртөө төл” дүрмийг хэрэглэ — цалин орсон даруйд тогтмол зардал болон хуримтлалаа тусад нь салгаж, үлдсэнийг л хэрэглээндээ зарцуул. 50/30/20 (хэрэгцээ / хүсэл / хуримтлал) зарчим төсвөө хянахад тус болно.
PayOn санамж: Урьдчилан төлөвлөсөн, том худалдан авалтад PayOn BuyOn-оор төлбөрөө хуваан төлж болно. Гэхдээ энэ нь “илүү зарцуулах” шалтгаан биш — сарын төсөв, эргэн төлөх дүнгээ эхлээд тооцоорой.
4. Усны махбод (Мэлхий, Хилэнц, Загас)
Зан төлөв: Сэтгэл санаанаасаа шалтгаалж мөнгө зарцуулах үе бий. Өөрийгөө урамшуулах, хайртай хүмүүстээ бэлэг авахдаа төлөвлөөгүй зардал гаргадаг.
Зөвлөгөө: Өдөр тутмын хэрэглээ болон хуримтлалаа тусад нь байлга. Хамгийн чухал нь — 3-6 сарын зайлшгүй зардлыг нөхөх “гэнэтийн зардлын нөөц” бүрдүүл. Сэтгэлээр худалдан авалт хийхээсээ өмнө “маргааш ч мөн адил хүсэх үү?” гэж өөрөөсөө асуу.
PayOn санамж: Нөөцөө аажмаар, автоматаар бүрдүүлэхэд хуримтлалын бүтээгдэхүүн тус болно. Гэнэтийн зардал гарах бүрд зээл рүү хандахаас сэргийлж, урьдчилан нөөцлөх нь илүү тайван шийдэл.
Эрсдэлийн албаны санамж: зээл авахын өмнө өөрөөсөө асуух 3 асуулт 1. Энэ хэрэгцээ үү, хүсэл үү? 2. Эргэн төлөлт нь сарын орлогын минь хэдэн хувь болох вэ? (ерөнхийдөө 30-40%-иас хэтрэхгүй байх нь эрүүл.) 3. Орлого маань тасалдвал би энэ зээлээ хэрхэн төлөх вэ? Гурван асуултад тодорхой хариулж чадаж байвал шийдвэр тань бат суурьтай. |
Аль ч ордныхон санхүүгийн эрх чөлөөнд хүрэхэд хамгийн чухал зүйл нь зурхай биш — зөв төлөвлөлт, сахилга бат. Өөрийн мөнгөтэй харьцах хэв маягаа таньж, “хэрэгцээ” болон “хүсэл”-ээ ялгаж сурах нь санхүүгийн зөв шийдвэрийн үндэс. PayOn-ийн үйлчилгээг сонгохдоо ч орлого, тогтмол зардал, эргэн төлөх боломжоо урьдчилан тооцох нь чухал.
Эцсийн дүндээ таны санхүүгийн байдлыг орд тань биш, өдөр бүрийн жижиг сонголтууд тань тодорхойлно.
Санхүүгийн мэдлэгээ нэмэгдүүлэх бусад нийтлэлийг PayOn аппын «Санхүүгийн боловсрол» булангаас уншаарай.
